O gatunkach kawy słów kilka 3

Przeważnie znamy dwa gatunki i nie myślimy często o tym, że może być ich więcej. Zastanawiając się chwilę można dojść do wniosku, że to oczywiste, iż kawowiec jako roślina zapewne jest dość różnorodną rodziną i faktycznie tak jest - w każdym z gatunków wyróżnić można wiele odmian, też takich gdzie różnice są marginalne i zauważalne tylko dla botaników. My botanikami nie jesteśmy, więc aby uniknąć wprowadzania w błąd nie będziemy zagłębiać się na poziom naukowy, ale postaramy się przybliżyć znane gatunki kaw o których mogliście już słyszeć i zapewne wiecie, że jest ich więcej niż dwa.

 

Arabika

Najbardziej znanym i rozpowszechnionym gatunkiem kawy jest właśnie gatunek arabika (Coffea Arabica), czyli kawa arabska. Uprawiana na wysokościach od 800 do 2200 metrów nad poziomem morza w średniej rocznej temperaturze 15 do 24 stopni Celsjusza. Gatunek naturalnie występuje na górzystych terenach Jemenu, a także południowo-zachodnich wyżynach Etiopii, szeroko rozpowszechniony poza pierwotne tereny występowania. Oczywiście kawa arabska posiada również wiele innych odmian jak na przykład Bourbon i Typica, które są dwoma głównymi odmianami kawy z których wywodzą się pozostałe.

Jak na ironię arabika będąc uważaną za ten szlachetniejszy gatunek kawy okazuje się mniej odporna na choroby i szkodniki, co sprawia, że roślina ta wymaga większej uwagi i poświęcenia. Za małą odporność na szkodniki i choroby odpowiada mniejsza zawartość kofeiny i kwasu chlorogenowego, gdzie kofeina to naturalny pestycyd, a kwas chlorogenowy to silny przeciwutleniacz działający przeciwgrzybiczo, przeciwwirusowo i przeciwbakteryjnie. Mimo swoich wad, które z pewnością utrudniają uprawę, kawę arabską cechuje jednak bogatszy aromat i łagodniejszy smak, dzięki czemu zyskała sobie przychylność miłośników kawy na całym świecie.

 

Robusta

Drugim z tych bardziej znanych gatunków kawy jest kawa kongijska potocznie nazywana robustą (Coffea Canephora), uprawiana niżej niż arabika na wysokościach do 800 metrów nad poziomem morza i w efekcie również w wyższej średniej rocznej temperaturze wynoszącej od 24 do 36 stopni Celsjusza. Pierwotne miejsce pochodzenia kawy to wyżynne lasy Etiopii, występuje naturalnie na terenach zachodniej i centralnej Afryki, od Liberii do Tanzanii i południowej Angoli. Roślina ta nie była rozpoznawana jako gatunek kawy aż do 1897 roku, czyli dopiero 100 lat po odkryciu arabiki za kawę uznano również robustę.

Robusta często bywa uznawana za kawę tego gorszego i mniej szlachetnego sortu w porównaniu do arabiki, jednakże kawa ta w porównaniu do swojej poprzedniczki jest bardziej odporna, gdyż zawiera więcej naturalnego pestycydu, którym jest kofeina, co wzmacnia jej naturalną tarczę ochronną przed chorobami i szkodnikami. Jako że kawa ta zawiera dwa razy więcej kofeiny, siłą rzeczy jest też bardziej gorzka w smaku. Samo drzewko jest też wyższe i rodzi więcej owoców, czyli jest bardziej wydajne, a to bezpośrednio wpływa na jej niższą cenę.

 

Liberica

Trzecim z kolei gatunkiem kawy jest liberica, kawa o której właściwie mało kto słyszał. Gatunek ten jak sama nazwa wskazuje pochodzi z Liberii, rozpowszechniona u schyłku XIX wieku, kiedy to na miejsce plantacji arabiki zniszczonych przez rdzę kawową, w celu ratowania się przed bankructwem, sprowadzono właśnie krzewy liberici. Obecnie uprawiana głównie w Malezji i zachodniej Afryce. Smak tej kawy jest bardzo słabo wyczuwalny, zbliżony jest do robusty, nieco bardziej gorzki o wąskim bukiecie smakowym i słabym aromacie z drewnianym lub orzechowym posmakiem. Ziarna tej kawy najczęściej stosowane są jako ekonomiczny wypełniacz, dodawane do mieszanek kaw w niewielkich ilościach. Pomimo raczej nieprzychylnej opinii nawet Liberica ma swoich koneserów, ale niestety jest to kawa dość trudno dostępna w swojej czystej postaci.

 

Arabusta

Łatwo się domyślić, że kolejny gatunek kawy w zestawieniu to po prostu krzyżówka tych dwóch najpopularniejszych. Gatunek ten powstał ze skrzyżowania przez wielu uważanych za szlachetniejszą arabici i robusty, która uważana za gorszą ma mocne zalety jak odporność na choroby i szkodniki. Hodowana głównie na Wybrzeżu Kości Słoniowej kawa łączy to co w kawach macierzystych najlepsze - smak i aromat arabiki z wysoką zawartością kofeiny, a także odpornością na choroby i szkodniki robusty. Chciałoby się rzec, że to kawa wręcz idealna, prawda? Być może w założeniach, ale niestety jej udział w rynku jest bardzo niewielki podobnie jak ten liberici. Raczej nie uda jej się zdetronizować pozycji dwóch głównych gatunków, ale z pewnością jest to gatunek godny posmakowania.

 

Podsumowanie

Opisaliśmy tylko cztery gatunki kawy. Ktoś mógłby rzec, ale jak to tylko? Tak to, że gatunków kaw i ich odmian jest całkiem sporo, dużo więcej niż tylko cztery - na przestrzeni lat ludzie napotkali i opisali blisko sto odmian tych roślin, nie mają one znaczącego udziału na rynku, ale jednak istnieją. Najbardziej liczącymi się gatunkami pozostają jednak arabica i robusta, pozostałe to ciekawostki warte spróbowania, ale raczej trudno dostępne na sklepowych półkach. Ze wspomnianych dwóch kaw za szlachetniejszą uważa się tą pierwszą, czyli arabicę, jednakże możliwe, że gdyby robusta była odkryta i spopularyzowana nieco wcześniej to być może właśnie ona wiodłaby prym. Należy zauważyć, że tej gorszej siłą rzeczy poświęca się mniej czasu, więc nawet jeśli posiada gdzieś ukryte lepsze walory smakowe to nie ma ich kto i kiedy wydobyć. Kwestia gustu też ma tu dużo do rzeczy, gdyż są na świecie miejsca, gdzie nie ma innej kawy niż robusta, a ludzie ci przyzwyczajeni do jej smaku raczej nie przepadają za arabicą. Można by z tego wyciągnąć wniosek, że arabica jest bardziej dominującym gatunkiem być może dlatego, że po prostu jesteśmy do niej przyzwyczajeni. Na koniec polecamy sobie spojrzeć na ilustrację, którą zamieszczamy poniżej i która też jest dostępna w sieci. Jest to drzewko genealogiczne kawy, które raczej też nie obejmuje kompletnie wszystkich odmian - wystarczy na nie spojrzeć, aby sobie uświadomić, że cztery opisane tutaj gatunki to faktycznie tylko cztery i tylko cztery gatunki.

Komentarze do wpisu (3)

1 lutego 2019

Swietne kompedium wiedzy o rodzajach kaw. Warto tu zaglądać ❤

1 lutego 2019

Piękny świat kawy❤

1 lutego 2019

Cudny świat kawy❤

do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
facebook
Sklep internetowy Shoper.pl